Wśród tajemniczych postaci cyberprzestrzeni nikt nie rozpala wyobraźni tak bardzo jak haker posługujący się pseudonimem Phineas Fisher. Dekadę po swoich najbardziej głośnych atakach pozostaje on uznawany za najbardziej prolificznego i publicznego haktywistę, który nigdy nie został ujęty przez organy ścigania. Jego działania doprowadziły m.in. do upadku włoskiej firmy Hacking Team – jednego z pionierów komercyjnego oprogramowania szpiegowskiego dla rządów.
Początki działalności: Atak na Gamma Group i FinFisher
Phineas Fisher pojawił się w przestrzeni publicznej w sierpniu 2014 roku, ogłaszając przeprowadzenie udanego ataku na Gamma Group, producenta oprogramowania szpiegowskiego FinFisher (od którego pochodzi alias hakera). Do nagłośnienia akcji wykorzystano konto na Twitterze o nazwie @GammaGroupPR. W ramach wycieku opublikowano skradzione dane, w tym kod oprogramowania szpiegującego na urządzenia mobilne, instrukcje obsługi produktów oraz cenniki usług.
Szkody dla Gamma Group były wówczas ograniczone, a marka FinFisher kontynuowała działalność. Po wycieku haker opublikował szczegółową analizę pooperacyjną (tzw. post-mortem), która pełniła równocześnie rolę lewicowego manifestu, po czym na pewien czas zniknął.
Cios w Hacking Team i globalny skandal
Powrót Phineasa Fishera w 2015 roku okazał się przełomowy dla branży cyberinwigilacji. Celem stała się włoska spółka Hacking Team, która jako jedna z pierwszych przekształciła rządowy spyware w dochodowy, globalny biznes, utorowując drogę podmiotom takim jak izraelska NSO Group. Haker przejął ponad 400 gigabajtów danych, w tym kod źródłowy produktów, dziesiątki tysięcy wewnętrznych wiadomości e-mail, poufne umowy oraz pełne listy klientów.
Udostępnione materiały pozwoliły dziennikarzom na ujawnienie skandali politycznych i inwigilacyjnych m.in. w Ekwadorze, Meksyku oraz Panamie. Długofalowe skutki tego ataku okazały się dla włoskiego przedsiębiorstwa dewastujące. Po latach dyrektor generalny Hacking Team, David Vincenzetti, był zmuszony sprzedać firmę za kwotę jednego euro.
Motywacje polityczne: Katalonia i Turcja
Phineas Fisher łączył cechy haktywisty, anarchisty i cyfrowego mściciela. Kolejnym ujawnionym celem był związek zawodowy Mossos d’Esquadra – policji autonomicznej w Katalonii. Zgodnie ze swoimi antypPolicyjnymi przekonaniami haker upublicznił dokumenty pooperacyjne oraz 39-minutowy materiał wideo instruktażowy, pokazujący metodologię włamaniową.
Kolejny atak został wymierzony w partię rządzącą prezydenta Turcji, Recepa Tayyipa Erdoğana. Działanie to było motywowane solidarnością z Rożawą – lewicowym, autonomicznym regionem w północnej i wschodniej Syrii, przeciwko któremu Turcja prowadziła akcje militarne.
Sektor bankowy, Bitcoin i program nagród bug bounty
W 2016 roku haker przeprowadził atak na filię Cayman National Bank na Wyspie Man. W rozmowie z aktywistą Freddy’m Martinezem Phineas Fisher wyjaśnił, że szuka nielegalnych sposobów na zdobywanie pieniędzy, aby uwolnić swój czas i przeznaczyć go na pożyteczne działania. Zadeklarował przy tym przekazywanie nadwyżek finansowych na cele dobroczynne – co najmniej 10 000 dolarów w Bitcoinie trafiło jako wsparcie dla Rożawy.
Informacja o ataku na bank została opublikowana dopiero w 2019 roku, kiedy haker ogłosił inicjatywę „Hacktivist Bug Bounty Program” – program nagradzania haktywistów ujawniających nielegalne i nieetyczne działania korporacji. Cayman National Bank oświadczył wówczas, że był jedną z wielu zaatakowanych instytucji, a sam Fisher potwierdził, że prowadził włamania do banków przez lata.
Kim jest Phineas Fisher? Hipotezy i dezinformacja
Wokół tożsamości hakera powstało wiele teorii:
- Anarchistyczny haktywista: Przyjmując jego deklaracje, jest to niezależny ideolog posługujący się różnymi pseudonimami.
- Tożsamość stworzona przez służby: Pojawiły się przypuszczenia, że Phineas Fisher może być wykreowaną postacią kontrolowaną przez agencję wywiadowczą (np. z Rosji). Fisher zaprzeczył tym oskarżeniom, a cele jego ataków nie odpowiadały interesom Moskwy.
- Grupa osób: Istnieje hipoteza, że pseudonim był używany przez różne osoby w latach 2014–2019, choć brak na to dowodów.
Haker świadomie utrudniał identyfikację. Opublikował raport po ataku na Hacking Team po hiszpańsku, odwoływał się do latynoamerykańskich środowisk lewicowych i twierdził, że mieszka w kraju hiszpańskojęzycznym, jednak jego pierwszym językiem nie był ani angielski, ani hiszpański. Sam przyznał, że wiele przekazywanych przez niego informacji na swój temat stanowiło celową dezinformację i trolling.
Co wiadomo obecnie
Do dziś nikt nie został pociągnięty do odpowiedzialności za działania przypisywane Phineasowi Fisherowi. Firma FinFisher nigdy nie zgłosiła sprawy organom ścigania, natomiast włoskie śledztwo dotyczące Hacking Team zostało zamknięte bez wskazania podejrzanych.
Po 2019 roku konta hakera na Twitterze i Reddit zostały usunięte. Z ustaleń wynika jednak, że Phineas Fisher żyje i utrzymywał prywatny kontakt z mediami jeszcze w ciągu ostatnich dwóch lat.
Źródło: TechCrunch
