Ruch Cockroach Janta Party (CJP) oficjalnie zakończył trwający pięć tygodni protest w Indiach, kilka godzin po tym, jak minister edukacji Dharmendra Pradhan podał się do dymisji. Zwolennicy ugrupowania uznali ten krok za wygraną demokracji, a w centrum Nowego Delhi na placu Jantar Mantar wybuchły masowe uroczystości.
Odejście ministra jest skutkiem narastającego niezadowolenia społecznego oraz niedawnej konfrontacji z policją, w której rannych zostało kilkaset osób. Zapoczątkowany w internecie ruch przekształcił się w jedną z najbardziej widocznych form sprzeciwu wobec rządu premiera Narendry Modiego w ostatnich latach.
Geneza ruchu i symbolika „karalucha”
Cockroach Janta Party nie jest formalną partią polityczną, lecz platformą wyrażającą obawy i niezadowolenie młodego pokolenia w Indiach. Powstała w reakcji na wypowiedź sędziego sądu najwyższego Indii, który określił bezrobotnych młodych ludzi zajmujących się aktywizmem lub dziennikarstwem mianem „karaluchów”. Choć sędzia tłumaczył później, że miał na myśli wyłącznie osoby posługujące się sfałszowanymi dyplomami, określenie to zostało przejęte przez aktywistów jako symbol oporu.
Założycielem i liderem CJP jest 30-letni Abhijeet Dipke, strateg komunikacji politycznej i były student Boston University. Ruch szybko zyskał ogromną popularność w sieci – oficjalny profil z wizerunkiem wygenerowanego przez sztuczną inteligencję karalucha zgromadził około 26 milionów obserwujących na Instagramie. Głównymi postulatami grupy stały się:
- przeprowadzenie reform w indyjskim systemie edukacji,
- zwiększenie odpowiedzialności za wycieki arkuszy egzaminacyjnych,
- ustąpienie ze stanowiska ministra edukacji Dharmendra Pradhana.
Strajk głodowy i pacyfikacja poniedziałkowego marszu
Protesty zyskały rozgłos na całym świecie, gdy 28 czerwca dołączył do nich znany aktywista i edukator Sonam Wangchuk, który rozpoczął bezterminowy strajk głodowy. W miarę pogarszania się jego stanu zdrowia na miejsce przybywało coraz więcej demonstrantów. W ubiegłą sobotę policja siłą usunęła Wangchuka z placu protestu i przewiozła do szpitala, gdzie kontynuował głodówkę. Zakończył ją w piątek rano po otrzymaniu zapewnień ze strony rządu, że jego postulaty zostaną rozpatrzone.
Napięcie osiągnęło punkt kulminacyjny w poniedziałek, gdy protestujący podjęli próbę marszu pod budynek parlamentu. Siły policyjne oraz paramilitarne użyły do pacyfikacji pałek i gazu łzawiącego. W wyniku starć około 300 osób trafiło do szpitali. Według oświadczenia policji, co najmniej połowę poszkodowanych stanowili funkcjonariusze służb bezpieczeństwa. Zatrzymano około 70 demonstrantów, z których większość została następnie wypuszczona za kaucją.
Dymisja ministra i reakcja rządu
W odpowiedzi na rosnącą presję społeczną minister Dharmendra Pradhan ogłosił w serwisie X swoją dymisję. W opublikowanym po hindi oświadczeniu napisał, że szanuje aspiracje i marzenia młodzieży oraz jest zaniepokojony wydarzeniami ostatnich dni. Wyjaśnił, że złożył rezygnację na ręce premiera, aby zapobiec wykorzystaniu sytuacji przez siły antynarodowe, ochronić jedność kraju oraz umożliwić studentom powrót do nauki bez uwikłania w spory prawne.
Działania podjął również premier Narendra Modi, który po kilku tygodniach milczenia zapowiedział w czwartek powołanie specjalnych sądów przyspieszonych do karania osób odpowiedzialnych za wycieki arkuszy egzaminacyjnych. Ponadto poinformował o przygotowywaniu projektu nowej, surowej ustawy mającej przeciwdziałać temu procederowi.
Co wiadomo obecnie i jakie będą kolejne kroki CJP
Mimo ogłoszenia końca pięciotygodniowego protestu na placu Jantar Mantar i wycofania się liderów, założyciel ruchu Abhijeet Dipke podkreślił w oświadczeniu na platformie X, że walka grupy jeszcze się nie skończyła. Zgodnie z zapowiedziami, CJP planuje w najbliższym czasie skupić się na następujących kwestiach:
- walce o odszkodowania dla rodzin studentów, którzy popełnili samobójstwo po odwołaniu kluczowego egzaminu medycznego,
- dążeniu do pociągnięcia do odpowiedzialności funkcjonariuszy policji, którzy użyli nadmiernej siły wobec protestujących podczas wydarzeń z 20 lipca.
Ustępstwo rządu wobec żądań młodzieży jest rzadkim wydarzeniem pod rządami Narendry Modiego i stanowi pierwszy tak duży zwrot władz od czasu wycofania się z reform rolnych po protestach rolników w 2021 roku.
Źródło: BBC World
